Kabilang sa siyam na competition entries sa full-length feature category ang pelikulang Sampaguita, National Flower. Ito'y mula sa panulat (screenplay) at direksiyon ni Francis Xavier Pasion. Mapapanood ang indie film na ito sa 6th Cinemalaya Philippine Independent Film Festival na gaganapin mula July 9-18, 2010 sa Cultural Center of the Philippines.
Ano nga ba ang paksa ng bagong indie film na ito? Sa daigdig ng pelikula, mayroong movie studio na naging tanyag sa manonood, nuong dekada '30s hanggang '80s, ang Sampaguita Pictures ng mga Vera-Perezes. May sumikat ding Pinay rock artist nuong late '70's, na ang pangala'y Sampaguita ("Panahon na para magsaya; forget mo na ang problema..." sabi nga sa kanta niya); may mga pelikulang Tagalog, nuong '70's, na ang pamagat ay Sampaguitang Walang Halimuyak o kaya'y Nang Bumuka Ang Sampaguita; at marami pang pinagkilanlan o pinaggamitan ng pangalan o salitang Sampaguita.
Pero ang pelikulang Sampaguita, National Flower sa Cinemalaya 2010 ay hindi ang tungkol sa, o kaya'y remake ng, mga nabanggit. Ito ay ang tungkol sa puting maliliit at mababangong bulaklak na gustung-gusto nating mga Pilipino.
"Ito ang pangalawa kong pelikula," natutuwang pagbanggit ng writer-direktor na si Francis Xavier Pasion sa PEP (Philippine Entertainment Portal). "Mahalagang malaman kung saan nanggagaling ang mga bulaklak na sampaguita, na 'yung journey niya, ay nagsisimula sa pamimitas ng mga bata sa probinsiya ng maliliit na usbong. At 'yung end din ng journey, na ang nagbebenta [ng sampaguita garlands], sa city, mga bata rin. Ang mga bata who represent the future of the country... ang mga dreams nila."
WRITER'S JOURNEY. Sa Cinemalaya 2008 ay nagmarka ang pangalang Francis Xavier Pasion, bilang manunulat at direktor ng Jay, isang mock-umentary tungkol sa isang gay murder victim at ang imbestigador na ka-pangalan ng biktima. Nanalo ang Jay bilang Best Picture sa 4th edition ng Cinemalaya.
Kinuwento ni Direk Francis kung paano niya naisipan ang konsepto para sa kanyang pangalawang pelikula, ang Sampaguita, National Flower.
"Umiinom lang ako ng kape sa Tomas Morato [street sa Quezon City]," kuwento niya, "tapos, biglang may batang lumapit, nag-offer ng sampaguita. Nag-iisip ako noon ng concept for a screenplay. Ang dami kong naiisip, bigla siyang lumapit, may dalang sampaguita.
"Tanong ko, saan galing 'yan? Paano kayo nagtitinda? From then on, naging kuwento na," lahad pa ng 32-year old writer-director. "Tapos, para lumawak siya, dinocument ko 'yung journey ng mismong bulaklak, kasi 24 hours lang siya [tumatagal na sariwa]. Pagkatapos ng 24 hours, malalanta na, hindi na puwedeng i-sell.
"Mula sa Pampanga, isang araw lang 'yan ita-transport sa Manila, tapos, tutuhugin dito," lahad pa ni Francis. Ito rin ang dahilan para sa 'real time mode' [o isang buong araw na time frame] ng isinulat niyang dulang pam-pelikula.
DOCU-DRAMA. Kaiba ito sa una niyang obra dahil ang Sampaguita ay mas ginamitan ng "documentary approach" ni Direk Francis. Wala siyang pinaarteng "name stars" sa cast dahil ang mga gumanap sa pelikula ay ang mga batang sangkot sa pamimitas at paglalako ng sampaguita.
"Gusto kong i-preserve ang authenticity [ng material]," katwiran pa ni direk Francis. "Parang less manipulation by the director. Kasi, sila talaga 'yung nagbebenta ng sampaguita. Kung ano 'yung i-arte nila in front of the cameras, at kung ano 'yung ma-capture ng camera, 'yun 'yon. Docu-style."
Sa interview ng PEP ay hindi pa pinangalanan ng writer-director ang mga batang nagsiganap sa kanyang pelikula. Maaaring inilalaan niya 'yon, bilang sorpresa sa manonood. Naitanong namin sa direktor, paano kung maalangan ang mga bata sa harap ng kamera?
"'Yun ang challenge sa amin," sagot ni direk. "Kung paano sila hindi maalangan. Like, we're using... 'yung smallest camera, para hindi 'maka-ilaw.' On-cam lang 'yung interviews sa mga bata. The story will come from them, hindi galing sa akin. Gusto ko, sila 'yung mag-kuwento, para pati sa script, pati 'pag dinirek ko sila, sa kanilang manggaling. Para mas maging totoo."
Kakaibang-kakaiba nga raw ang Sampaguita, kumpara sa debut feature niyang Jay. Sa pagsusulat ng script, hanggang sa actual na pagsu-shoot, malaking bahagi ang natutunan ni Francis Xavier Pasion sa Sunday Clinic workshop na pinamahalaan ng premyadong manunulat na si Armando "Bing" Lao.
"'Yun ang dahilan din kung bakit, constantly, nag-evolve 'yung script," sabi rin ni Francis. "Ang dami niyang [Lao] bagong konsepto. Constantly, itong Sampaguita, pina-consult ko sa kanya.
"It's a commercial docu, actually. Wala siyang plot, so 'yun 'yung nakita ko. Kasi kung lalagyan namin ng kuwento, baka pilitin, hindi naman, actually, nangyayari," sabi pa niya.
