Limang respected and award-winning female filmmakers ang pararangalan ng Film Development Council of the Philippines (FDCP) sa Philippine Film Industry Month 2025 na idaraos sa Setyembre.
Sila ay ang cinematographer na si Lee Briones-Meily; ang writer at production designer na si Raquel Villavicencio; ang aktres at direktor na si Gina Alajar; ang direktor na si Olivia Lamasan, at ang movie producer na si Malou Santos.
Read: Enrique Gil deletes “I love you” comment on Liza Soberano's post
Ang limang award-winning personalities ang pinili ng FDCP para parangalan dahil kabilang sila sa mga humubog, namuno, at nagbago sa estado ng lokal na pelikula.
Si FDCP Chair at CEO Jose Javier Reyes ang nag-anunsiyo sa pangalan nina Briones, Villavicencio, Alajar, Lamasan, at Santos sa media conference na naganap ngayong Biyernes, Agosto 15, 2025.
Binibigyang-halaga ng FDCP ang mga hindi matatawarang kontribusyon ng limang kababaihan sa Philippine movie industry.
ROSA MIA AND CARMEN CONCHA: FIRST FEMALE DIRECTORS IN THE PHILIPPINES
Kasama rin sa bibigyang-pugay ang mga unang babaeng direktor ng pelikula sa ating bansa—si Carmen Concha at ang aktres na si Rosa Mia.
Isinilang si Carmen Concha noong Oktubre 28, 1902.
Tatlong pelikula ang ginawa niya bilang direktor: Nagkaisang Landas (1939), Yaman Ng Mahirap (1939), at Pangarap (1940).
Bukod sa pagiging direktor, si Carmen ay isa ring costume designer, movie producer, at screenwriter.
“Mater Dolorosa” ang bansag kay Rosa Mia dahil madalas na martir at mabait na ina ang karakter na kanyang ginagampanan sa mga pelikula.
Bilang direktor, siyam na pelikula ang naging proyekto ni Rosa, na isinilang noong 1925 at pumanaw noong Nobyembre 2006.
Read: Nadia Montenegro, staff of Senator Robin Padilla, denies using marijuana in the Senate
RESTORATION OF FILIPINO MOVIES
Malungkot at may panghihinayang na ibinalita ni FDCP Chair Joey Reyes na walang naisalbang kopya ng mga lumang pelikula ng mga unang babaeng filmmaker sa Pilipinas.
Saad niya sa Cabinet Files: “Alam mo, yun ang ikinaiiyak namin. Would you believe, yung before the war movies, lima na lang ang available films.
“After the war, a good forty percent na lang ang natitira, and some of them are no longer restorable kasi kulang-kulang.
“I will give another example, yung darating na restoration machine, sabi ko, 'Isalba natin [ang mga pelikula]... close ako sa Regal Films. Kunin natin yung mga pelikula ni Maryo delos Reyes.'
“Nung pagpunta namin sa Pinaglabanan [studio ng Regal Films sa San Juan City], parang binalasa yung mga lata ng pelikula.
“Yung Laman ni Maryo; yung early film ni Lav Diaz, ang Hesus Rebolusyonaryo; yung kay Jeffrey Jeturian, Sana Pag-Ibig Na na pelikula nina Nida Blanca at Gerald Madrid, tapos Pila-Balde. Hinahanap namin yon.
“Yung mga pelikula ni Rosa Mia, remember nahanap namin yon sa LVN Studio pero maraming na-damage kasi we were never being a priority in the preservation of films.
"Yung mga negatibo nga, ginagawang torotot."
May mapait ding karanasan si Direk Joey dahil marami sa mga pelikula niya ang hindi na rin maaaring i-restore.
“Pinersonal ko yan kasi about seventy percent of my films are dead films, like Live Show [2000], kasi nasira na.
“Kung magpe-preserve ka ng negatibo, 24/7 nakabukas ang aircon, e, ilan yung pelikula ng Regal? Kailangan ko ng isang warehouse [na aircon].
“Pagdating pa ng restoration machine dito, we’re trying to make arrangements with the French to train our people on how to restore.
“Alam mo, umiyak ako nung nalaman ko na hindi na mare-restore yung Temptation Island [1980], movie ni Joey Gosiengfiao.
“Iconic yun, e, yung original Temptation Island.
"Yung isa pang dumugo ang puso namin na hindi na puwedeng ma-restore dahil kulang-kulang na ang negatibo, Relasyon [1982, Ishmael Bernal].
"Kaya ngayon, halika bilisan na natin [ang restoration] bago pa mawala ito.”
Read: Wild Boys producers share "tragic experience" working with Aljur and Vin Abrenica