Hinatulang guilty sina ACT Teachers Partylist Representative France Castro at dating Bayan Muna Partylist Representative Satur Ocampo at labing-isa pa sa paglabag ng Special Protection of Children Against Abuse, Exploitation and Discrimination Act.
Ito ay ang Section 10a ng Republic Act 7610, o sinasabing proteksyon laban sa iba't ibang uri ng child abuse.
Ang nagbaba ng desisyon ay si Judge Jimmy Boco, acting presiding judge ng Regional Trial Court Branch 2 ng Tagum, Davao.
Ang desisyon ay inisyu noong July 3, 2024, ngunit ni-release sa media nitong July 15.
Ang hatol sa mga akusado ay apat hanggang anim na taong pagkakabilanggo.
Inatasan din silang magbayad ng PHP10,000 bilang civil indemnity at PHP10,000 bilang moral damages sa bawat isa sa 14 na menor-de-edad na inilikas ng grupo nina Castro at Ocampo.
Kasama sa mga akusado sina Jesus Madamo, staff sa office ni Rep. Castro, at si Maryro Poquita, miyembro ng ACT Davao.
Kasama rin ang environmental advocate na si Eugenia Victoria "Meggie" Nolasco, volunteer teacher sa Lumad school.
Kabilang din si Nerhaya Talledo, isang licensed professional teacher at head ng Basic Education ng Lumad schools; si Maria Concepcion Ibarra, isang Computer Science graduate at Registrar; Maricel Andagkit, BS Agricultural Science graduate at Lumad schools' Davao del Norte coordinator; at Nerfa Awing na mula Sultan Kudarat ay na-assign sa Talaingod.
Ang iba pang akusado ay sina Marianie Aga, nagtapos ng Bachelor of Elementary Education; Jenevive Paraba, galing North Cotabato; Marcial Rendon, galing Kapalong, Davao del Norte; at Wingwing Daunsay, 19-year-old graduate ng Salugpungan schools.
Nauna nang pinawalang sala ang apat na miyembro ng UCCP—o United Church of Christ, isang kapulungan ng Christian at Protestant churches—na sina Reverend Jurie Jaime, Reverend Ryan Magpayo, Pastor Edgar Ugal, at Pastor Eller Ordeza.
Maaari namang magsampa ang mga akusado ng motion for reconsideration sa naturang korte.
Read: Lumad Schools: Isang masalimuot, malungkot na kuwento
MGA PUNTO SA NAGING DESISYON NG KORTE
Ang kaso nina Castro, Ocampo at iba pang mga akusado ay nag-ugat sa kanilang partisipasyon sa isinagawa nilang "rescue mission" noong Nobyembre 2018.
Sinabi ng grupo na sinaklolohan nila ang mga guro at estudyante ng Salugpungan Community Learning Center sa Talaingod, Davao Del Norte, dahil ang eskuwelehan ay puwersahang ikinandado ng paramilitary group na Alamira at hinarangan ang paghatid ng supply ng pagkain sa lugar.
Gayunpaman, sinabi ng korte na inilagay nina Castro, Ocampo at iba pang akusado sa panganib ang mga bata nang dalhin nila ang mga ito sa "dark and unsecured road" kung saan naglakad sila ng ilang oras.
Naroon umano ang potensyal na panganib mula alinman sa tropa ng pamahalaan o ng New People's Army na kumikilos sa lugar.
Ayon pa sa inilabas na 26 na pahinang desisyon ng korte: “The acts of the accused clearly show that they failed to take necessary precaution to safeguard the safety and well-being of the children when they transported the Lumad learners from Sitio Dulyan to Tagum City.”
Wala rin umanong nakita ang korte na malinaw na dahilan kung bakit kailangang ilabas ng grupo ang mga menor-de-edad na estudyante mula sa Sitio Dulyan campus.
Binigyang-diin sa desisyon, na batay sa pagrerebisa sa records, ang tanging hiniling ng tribal leaders ng mga Lumad communities ay umalis ang mga guro sa eskuwelahan dahil hindi na kailangan ang kanilang serbisyo.
Read: UP Cebu summa cum laude Jethro Modequillo's speech goes viral
castro at ocampo naglabas ng joint statement
Matapos ibaba ang desisyon ng korte, naglabas sina Rep. Castro at Ocampo ng joint statement.
Naririto ang kabuuan ng kanilang pahayag:
“The decision of the Davao del Norte Regional Trial Court Branch 2 wrongfully convicting us, the administrator and teachers of the Salugpungan Ta ‘Tanu Igkanogon Community Learning Center, and two from the Alliance of Concerned Teachers is unacceptable and unjust.
“This wrongful conviction speaks of the continuing persecution of those who are helping and advocating for the rights of Lumad children and the persistent attacks on Lumad schools and communities.
“The persons who are actually responsible for the forcible closure of the schools as well as the threats and harassment have never been investigated.
“This is a clear miscarriage of justice, and we will strongly question this decision in all venues possible.
“We remain steadfast in our support for the indigenous schools and communities who continue to bear the brunt of the fascist attacks by the Marcos regime.
“We persist in our call that those who ordered and orchestrated the attacks against the Lumad schools, specifically former President Rodrigo Duterte and the National Task Force to End Local Communist Armed Conflict (NTF-ELCAC), and endangered the lives of indigenous children must be brought to justice.”
Read: Student punches teacher in the face during graduation
PRODUKTO NG LUMAD SCHOOL IKINAGALIT ANG DESISYON
Lubhang ikinagalit ni Kat Dalon ang desisyon sa kaso ng "Talaingod 18," ang bansag sa grupo ng media.
Si Kat ay produkto ng isang Lumad school sa North Cotabato at ngayon ay graduating student sa University of the Philippines - Diliman sa kursong Malikhaing Pagsulat.
Read: Lumad Schools: Isang masalimuot, malungkot na kuwento
Tanong ni Kat, bakit hindi ang mga responsable sa pagpapasara, pambobomba sa mga Lumad schools, at pagpaslang sa mga batang Lumad ang ikulong?
Sa message via Messenger nitong July 15, sinabi ni Kat: “Tungkulin ng estado na tiyaking ligtas kaming mga Lumad.
“Ngunit dahil ang state forces mismo ang pumapanganib, pumatay sa mga kabataang Lumad kaya't tumugon sina France Castro, Satur Ocampo at ang iba pa naming mga guro, na bigyan kami ng edukasyon, na i-rescue ang mga bata sa Talaingod mula sa panganib dulot ng matinding militarisasyon.”
Read: Van Alexander Obejas: from Palarong Pambansa to UAAP
MGA AKUSADO IAAPELA ANG DESISYON NG KORTE
Sa inilabas na pahayag ni Bayan Muna executive vice-president at former Rep. Carlos Isagani Zarate nitong July 15, inamin nitong hindi nila inasahan ang desisyon sa kaso.
Inilagay ni Atty. Zarate sa official Facebook page ng Bayan Muna Partylist: “May mga na-acquit at may na-convict, pero ang inasahan namin ay maa-acquit ang lahat dahil gawa-gawa lang naman lahat ng kasong ito, lalung-lalo ng mga militar na sinulsulan ang mga testigo para siraan ang nangyaring rescue mission noong November 28, 2018.”
Aniya, kung matatandaan, ang mga Lumad, lalo na ang Salugpungan schools, ay under attack at ipinasara ni dating Pangulong Rodrigo Duterte.
Pagbabalik-tanaw ni Zarate: “During that unfaithful week, talagang hinarass sila [Lumad school] ng mga paramilitary, kaya naman sa halip na makapunta ang solidarity mission na kinabibilangan nina Ka Satur at Rep. France ay naging rescue mission dahil nga na-harass na sila ng paramilitary.
“Unang sinampang kaso ay kidnapping, trafficking, pero dinismiss ito ng provincial prosecutor dahil wala namang basehan.
“Ang naiwan na kaso ay ito raw ‘other forms of child abuse for endangered lives of minors’ na walang katotohanan.”
Sinabi ni Zarate na pag-aaralan pa ng kanilang mga abogado ang mga susunod na hakbang.
Tiniyak niyang iaapela ng mga akusado ang desisyon ng korte.
“We will avail of all remedies available dahil wala talaga silang kasalanan.”
Dagdag pa niya, “Nagtataka kami kung bakit convicted ang aming presidente na si Ka Satur, samantalagang acquitted ang apat na pastor at teachers na kasamahan nila.
“Malinaw ang aming paniniwala na titindig ang aming depensa para sa mga akusado.”
Read: VP Sara Duterte nagbitiw bilang DepEd secretary
BAKIT IPINASARA ANG LUMAD SCHOOLS
Ang naging dahilan ng Duterte government sa pagpapasara ng Lumad schools ay dahil ginagawa diumano itong training ground ng mga rebeldeng komunista.
Noong 2018 ay itinanggi ng Save Our Schools Network (SOSN) ang claim na ito ng military sa ilalim ni Duterte.
Ang SOSN, ayon sa kanilang website, ay isang network ng child-focused nongovernment organizations, church-based groups, at iba pang stakeholders na ang adbokasiya ay maisulong ang karapatan ng bawat bata sa edukasyon.
Ayon sa SOSN, ang mga guro at mga estudyante ay tumatakas lamang sa nagaganap na harassment sa Sitio Dulyan sa Talaingod na kagagawan ng paramilitary group, sa sulsol ng 56th Infantry Battalion ng Philippine Army.
Ang Lumad schools ay nongovernment learning institutions na itinatag ng indigenous communities mismo, sa tulong ng mga taong simbahan, iba’t ibang institusyon, at NGOs.
Naitayo ito, ayon sa SOSN, nang walang ayuda mula sa gobyerno.
May permit ito at accredited ng Department of Education.
May 216 Lumad schools sa Mindanao—na lahat ay sarado na ngayon.
Apektado sa pagpapasara ng 216 Lumad schools ang mahigit 10,000 Lumad students.
Read: Kid of single dad working as driver is UP magna cum laude