Sariwang-sariwa pa sa alaala ng beteranong aktor na si Phillip Salvador ang mga di malilimutang karanasan habang ginagawa niya ang mga pelikulang idinirek ng kanyang mentor, ang yumaong National Artist na si Lino Brocka.
Sa PEP Spotlight: Sine x Cinemalaya event na ginanap sa Cinema 3 ng Shangri-La Plaza noong Lunes, August 10, 2026, binalikan ni Philip ang pakikipagtrabaho sa istriktong direktor.
Tampok sa event ang librong 100 Sine. Film. Pelikula The 100+Greatest Movies of Philippine Cinema na isinulat ni Jo-Ann Q. Maglipon, sa pakikipagtulungan ni Joel David.
Kabilang sa mahigit 100 pelikulang nakasama sa listahan ang tatlong ginawa nina Phillip at Lino: Jaguar (1979), Kapit sa Patalim: Bayan Ko (1984), at Orapronobis (1989).
Read: Amy Austria reveals brutal experience filming "Brutal" slap scene
JAGUAR (1979)
Panimula ng premyadong aktor: "Well, everybody knows that Lino Brocka is my mentor. So, pinagdaanan ko sa kanya talaga yung mahirap.
"Alam ni Gina [Alajar] yun. Kasi si Gina, taga-awat sa amin pag nag-aaway kami.
"Sasabihin sa akin ni Gina, 'Ipe, huwag na kayong mag-away ni Tito Lino, please, please.' Kumbaga, ganun si Gina.
"Pero, well, lahat ng ginawa ko with Lino, memorable talaga kasi doon mo naranasan yung artista ka. Kailangan gawin mo kung ano yung karakter mo."
Pagpapatuloy ni Phillip: "Ginawa ko yung Jaguar, with Miss Amy Austria.
"Happy ako because that was my first solo bida role, 'no? It was my first.
"And you know, happy kami doon sa movie.
"Kasi alam niyo ba na eight nominations yun, yung Jaguar? Seven won except for the lead actor."
Napatawa ni Phillip ang audience na naroon sa forum.
Lahad pa niya: "We were in Cannes. Nasa Cannes kami nila Amy on awards night.
"So, I have to be honest about it. Sobrang sama ng loob ko doon. Umalis ako, iniwanan ko sila.
"Pumunta ako sa ano, bumili ako ng wine. Umiinom ako sa harapan ng church.
"Kinakausap ko si God, 'Why me? Bakit ako natalo? Bakit ako natalo?' Sabi kong ganun.
"'I did everything,' sabi kong ganun. Pero hindi talaga para sa akin, you know."
Ang tinutukoy ni Phillip na award-giving body ay ang Gawad Urian noong 1980, kung saan tinalo siya ni Dindo Fernando bilang Best Actor para sa pagganap nito sa Ikaw at Ang Gabi.
Pagpapatuloy ni Phillip: "So, yung Jaguar, hindi ko makakalimutan kasi doon ako pinahirapan ni Lino doon sa isang eksena na wala namang confrontation scene. Tuma-tumakbo lang ako kasi wanted na ako.
"You know, he made me run, run, run. And madaling-araw na pinapatakbo niya pa ako hangga't pinasok niya ako doon sa pusali.
"Tapos ang tagal mag-ilaw ni Dengcar [Conrado Baltazar] kasi meron lang isang gustung-gusto ni Lino na gawin ko.
"Na titingin lang ako tapos nadidinig ko lang yung boses ng nanay ko, boses ni Amy. Nadidinig ko yung mga mahal ko sa buhay ko.
"Tapos pagdating dito, inky dinky yung ilaw niya.
"Pagdating dito, doon lang babagsak yung luha ko. At kailangan isa lang. Dito lang sa isang eye.
"Ayan si Lino Brocka, ayan.
"Buhay si Amy, buhay si Gina. Alam yan ni Charo. Alam na alam nila yan. Sobrang alam nila yan."
Kasama ni Phillip na nakaupo sa entablado sina Amy Austria, Gina Alajar, at Charo Santos na pawang nakatrabaho rin noon si Lino.
Read: Ara Mina reveals Rita Avila is her "first and last” female kiss
CAIN AT ABEL, kapit sa patalim
Bagamat hindi kasama sa listahan ng 100 Sine. Film. Pelikula The 100+Greatest Movies of Philippine Cinema, isa pa raw sa paboritong pelikulang ginawa ni Phillip sa ilalim ni Brocka ay ang Cain at Abel (1982).
"Tapos, well, of course, isa sa favorite ko hindi mo natanong, of course, favorite ko yung Cain at Abel kasi yun ang una kong panalong Best Actor.
"Tatlong beses akong nanalo for Cain at Abel."
Mayroon ding hindi malilimutang karanasan si Phillip sa pelikulang Kapit sa Patalim, kung saan kailangan niyang sampalin ang co-star niyang si Gina.
"So, Lino said, 'Slap her, okay? I want you to slap her.'
"Okay, binulungan ko si Gina. Sabi ko, 'Gina, pag nakita mo tumatakbo dito yung kamay ko, gumanun ka na lang,' sabi kong ganun, 'hindi kita papatamaan.'
"Kung take four yun sa inyo, take seven yun sa amin. Hangga't sinabi ni Gina, 'Sampalin mo na ako!'
"So, sinampal ko si Gina. Lumipad talaga si Gina..."
"Good take" naman daw agad iyon kay Lino.
Read: Gina Alajar was second choice for Brutal, Salome, Moral
ORAPRONOBIS
Iba rin daw ang karanasan ni Phillip sa pelikulang Orapronobis.
Pagbabalik-tanaw ng aktor: "Okay, Orapronobis. Patay si Gina, patay yung mga kapitbahay, mga kasama niya sa village.
"Patay lahat, nakahilera sila. Puro putik yung muka and everything.
"Tapos kasama mo, PETA actors. Okay?
"Lahat yung PETA actors, pina-act ni Lino na naggaganunan [nag-iiyakan].
"Siyempre ikaw lumalapit kang ganun. Tapos si Gina... bumabagsak ang luha ko. 'Cut, cut. Did I tell you to cry?' sabi niya [Lino] sa akin.
"Sabi ko, 'No, no, no, no. I'm sorry. I'm sorry.' Ganun, ganun. 'Let's do it again.'
"Take eight na kami, bumabagsak talaga yung luha ko. Sabi ni Lino, 'Hay, hay, hay. P-U-T-I talaga!' sabi niyang ganun talaga. Alam niyo yun, nagmumura yun.
"So, sabi ko, 'P-U-T-I din!' Ito si Gina, "Ipe, Ipe, huwag na kayong mag-away.'"
Sabi daw ni Lino sa kanya, "Can you just do what I say?"
Pagpapatuloy ni Ipe: "Sabi ko, 'Yes, I'm trying to do it.'
"Di mapigilan. Basta, 'Let's take a break, five minutes.' 'Okay. Okay, let's do it.'
"Finally, nagawa naman.
"Tapos ngayon, yung next scene, Orapronobis pa rin ito, ha... doon pumilantik yung kamay ni Joel Lamangan. Siya yung colonel na sinasabi niya kanina.
"Anyways, pagpunta ko naman doon sa lagayan ng mga baboy, yung lagayan nila ng mga baboy, andoon puro patay na nakalagay.
"Doon sa ilalim yung anak namin ni Gina. Pinakailalim.
"So, ang gagawin, sinabi sa akin ni Lino yung gagawin ko, 'You'll see your son and then takbo ka. Kunin mo yung anak mo tapos lagay mo sa shoulder mo, yakapin mo,' sabi niya sa aking ganun.
"Pagganun ko, ito na naman si Ipe. Bumaba na naman yung luha ko.
"'Hay, P-U-T-I. Pinaiiyak ba kita? Ilang beses ko bang sasabihin sa yo, I don't want to see any tears,' sabi niya [Lino] sa akin.
"Para huwag na mag-away, ginawa ko na naman. Okay.
"Tapos ngayon, hanggang sa magawa namin, punta kami doon sa dilapidated na church.
"Dadalhin ko yung bata doon sa ano, doon sa may pinakaharap ng altar. Okay?
"Tapos sabi niya sa akin, 'Look at him, look at him. Clean him up. Clean him up. What a beautiful, what a beautiful child.'
"Ganyan, ganyan, 'Yun isipin mo tapos i-lean, but no tears,' sabi niya sa akin. 'Okay?'
"Tapos finally nagawa, nagawa yung ganun.
"'O, ito na ngayon yung hinihintay mo,' sabi niya sa akin. Naka-telephoto ako. 'Pag sinabi kong in,' sabi niya, 'in.'
"Pag gumanun ako, yakap-yakap na yung bata.
"Ito na naman siya. Isa lang, dito lang sa kanan ang bagsak ng luha ko. Doon lang niya ako pinaiyak.
"Yun ang final shot nung movie."
Pagtatapos ni Philip: "Working with Lino Brocka is the best thing that ever happened to me as a person, as an actor.
"Because he's a great man, he's a great person, and he's a great director."
Read: Grace Poe recalls FPJ's ingenuity in the making of Panday movies
100 SINE. FILM. PELIKULA: The 100+ Greatest Movies in Philippine Cinema retails for P1,799, and is available on leading bookstores National Bookstore and Fully Booked as well as online via Shopee and Lazada.