GORGY RULA
Sa Bagong Pilipinas Serbisyo Fair na ginanap sa ULTRA noong Linggo, October 13, 2024, ipinakilala ang bagong director general ng Film Academy of the Philippines (FAP) bilang "Undersecretary Paolo Villaluna."
Ito ay dahil ang FAP ay isa nang ahensiya sa ilalim nang pangangasiwa ng Department of Trade and Industry.
Read: Mga taga-TV and movie industry, dumagsa sa ULTRA para sa ayuda
Nakapanayam ng PEP Troika si Direk Joey Reyes, chairman ng Film Development Council of the Philippines (FDCP), sa DZRH noong Lunes, October 14.
Ayon kay Direk Joey, dahil nasa DTI na ang FAP, ibig sabihin nito ay may sarili na itong budget mula sa gobyerno.
Aniya, “Ang Film Academy na pinalitan ng Executive Order at ibinigay sa DTI. Alam mo ba ang implikasyon niyan?
"Dati, ang budget ng Film Academy, nanggagaling sa MMFF [Metro Manila Film Festival]. Ngayon, may budget na ang Film Academy. May sariling budget na siya.”
Ang FDCP naman ay nasa DTI na mula nung umupo si Tirso Cruz III bilang chairperson.
Si Direk Joey ang pumalit kay Tirso bilang FDCP chairperson nang magbitiw sa puwesto ang beteranong aktor.
Read: Tirso Cruz III resigns as FDCP chairman
“From the very start, ang FDCP, ang Film Development Council of the Philippines, nung pumasok si Tirso, it has always been under the DTI, under Secretary Lita Aldaba.
"So, nangangahulugan sa simula’t mula pa ang aming supervising agency ay ang DTI, at lagi kaming in contact with the DTI.
"Kasi ang FDCP, ang principal na trabaho nito ay, number one, hindi lamang sa development ng Philippine movies, hindi lamang sa pagpapataas ng antas ng pelikulang Pilipino.
“At ang pangalawang function nito ay pagbebenta ng pelikulang Pilipino at ng iba’t ibang pelikula rin all over the world.”
SELLING PINOY FILMS IN STATE VISIT
Sabi naman ng kasalukuyang secretary ng DTI na si Ma. Cristina Aldeguer-Roque sa PEP Troika, kailangan niyang makipag-ugnayan kay Direk Joey at pati na rin sa FAP dahil tuwing may state visit si Pangulong Ferdinand Marcos Jr., dadalhin nila ang Pinoy films para ibenta sa bawat bansang pupuntahan nila.
Read: Direk Joey Reyes explains why And So It Begins was chosen as Philippine entry to Oscars
Pahayag ni Sec. Roque: “We have to find more avenues where we can show our films, locally and globally.
"Kasi the film is already made, e. The movies were already made.
“So, what we all need to do is, let’s see, we generated this amount of money, how do we double it? How do we increase it by 50 percent… is to find the avenues where they can sell.
“More marketing para makilala yung movie and also to deal and promote globally also. Because there’s a lot of people who are also wanting to watch those kind of movies, yun nga lang wala silang access.
“So now that they’re part of the DTI, when we go abroad to promote investments and foreign trade, as well as the products of the MSME [micro, small, and medium enterprises], we can also carry the film industry.
“I already brought yung arts industry. Yung mga painters, one to Tokyo and another one next week to Sydney, Australia.
"So, we also want the world to know that Filipinos have so much to offer, which is the creative industry. Ang dami nang sikat na, e, let’s say sa fashion…
“When we go abroad, bitbit na namin lahat ng mga produkto ng Filipino including the film industry.”
Read: Docu filmmaker, masaya na docu ang PH entry sa Oscars 2025
NOEL FERRER
Sabi nga ni DTI Secretary Cris Roque, makikipag-usap siya kay Direk Joey Reyes para maayos nila kung paano ang proseso at kung anu-ano ang mga pelikulang dadalhin natin sa ibang bansa.
Ani Sec. Roque, “We’re supposed to go to Australia. So, I have to talk to Joey Reyes soon to be able to discuss what films we can bring.
“Because in every country, especially in every embassy or DTI office, we have what we call the FTSC, the Foreign Trade Service Corps, which what they do is they entertain business people from that particular country or they also do business matching. So we can do also business matching for film.
“We do it for foreign investments, we also do it for foreign investors. We also do it for products, for small, medium enterprises.
"So now, the creative industry, which we started with the arts, and then soon after, the film.
“Basta sa amin, especially sa DTI, ang importante is really to earn money and to be able to do the trade industry para part of that entire…. kasi sa mga filmmaker, they always think of the arts.
“They don’t… sometimes very artistic sila. Yung sa ‘pera’ side, hindi masyadong naano. Maybe we can still push it some more.”
Read: Ricky Lee, Kidlat Tahimik feted at 4th PFIM gala night
UP THE ANTE OF LOCAL FILMS
Sabi naman ni Direk Joey: “Dapat din nating iklaro na malaki ang diperensiya na may pelikula kang dinala kunyari sa Amerika, pero Pililipino ang nanood lamang. Kesa sa nagdala ka ng pelikula na ang gusto mo ay makita ng buong mundo.
“I think ang aspiration ng DTI ngayon at ang dapat nating maging ambisyon ay maibenta ang ating pelikula sa buong mundo, hindi lamang para sa ating mamamayan. Ngunit maipagmalaki natin ang kalidad ng ating mga gagawing pelikula.
“Napaka-pretentious ko naman kung sabihing makisabay sa Korea. But we are going to get there.
"In other words, kailangang itaas natin ang antas natin. And that is what I consider the challenge na binibigay ngayon ng Deparment of Trade.
“Kasi, hindi enough na tulungan tayo ng ating gobyerno. Kailangan tulungan din natin ang ating sarili, di ba?
"Kailangan itaas din natin ang antas ng pelikulang ginagawa natin.
“So, with that matter, maganda yung plano.”
Read: Direk Joey Reyes urges Pinoy filmmakers to "think globally"
JERRY OLEA
Nilinaw ni Direk Joey Reyes na wala siyang power para mamili ng ipadadalang pelikula natin sa ibang bansa. Pag-uusapan at pagdesisyunan daw ito kasama ng iba pang stakeholders.
Lahat ng desisyon, kung anu-ano ang mga pelikulang ibebenta pati ang pagbibigay ng film grants, ay hindi raw siya ang nagde-decide.
Sabi ni Direk Joey: “Hindi lamang sa FDCP yan, because I do not to assume na mayroong kalaking power ang FDCP to determine which films will be shown abroad or will be sold abroad. Kailangan ito ay joint effort of numerous stakeholders. Okay?
“Nangangahulugan, DTI has to help in the selection. Producers have to help in the selection and, you know, there are other stakeholders who will come in to identify which films can be shown abroad or can be sold abroad.
“Ang gusto nating gawin ngayon ay pure Filipino works na siyang ibebenta natin. Pero we are not closing the doors for the possibilities of co-production.
“Dahil kung susuriin mo ngayon, ang ekonomiya at ang business model ng movie making ay mga co-productions na of various nations ang nagkakasama-sama para gumawa ng pelikula.
"And then, the more co-productions you have, the bigger your market. So, yun yung interesting diyan.
“Pero ang FDCP ay walang ultimate power na ito ang ibebenta natin. Hindi. Marami ang magde-decide diyan.
“Kailangan talaga may collaboration, may conglomeration at, higit sa lahat, merong consensus ang mga stakeholders na yan ang karapat-dapat na pelikulang ibenta natin.
“Right from the very start, kapag kunyari merong pinapadalang proposals sa FDCP para humingi ng grants — whether they are small grants or big grants, small budget or big budget — hindi kami ang nagde-decide niyan, lalung-lalo na hindi ako.
"Hindi ako power-tripper, 'no?”
Read: Aguila screened at 4th Philippine Film Industry Month opening
Pero may pakiusap si Direk Joey sa film producers kung gusto nilang mapabilang ang mga pelikula natin sa ibebenta ng DTI sa ibang bansa.
“Kung gusto niyong bumenta ang mga pelikula natin abroad, utang na loob, lawakan natin yung mga kuwentong ginagawa natin. Dahil kayang-kaya ng Pilipino yan. Challenge sa mga producer.
“Uy, producer, gumawa ng magandang kuwento, okay? Itigil na yang mga keri-kerida, yung mga na-amnesia, itigil na yan!”